Volgens de legende heeft de stad Rome haar naam te danken aan Romulus. De tweeling Romulus en Remus werd opgevoed door een wolvin en als jonge mannen wilden
ze een stad stichten. In een ruzie over de plaats vermoordde Romulus zijn broer en stichtte vervolgens de stad Rome.
Tussen deze gebeurtenis en de ontwikkeling van de stad Rome als wereldmacht liggen vele eeuwen. Door het stichten van kolonies en het veroveren van welvarende
gebieden, zoals Griekenland, werd het Romeinse Rijk steeds groter en machtiger. De veroveringen bereikten een hoogtepunt onder Julius Caesar (vanaf 60
voor Christus) en keizer Augustus (vanaf 27 voor Christus). Rond het jaar 0 strekte het Romeinse Rijk zich uit over het grootste gedeelte van Europa,
het nabije Oosten en de kust van Noord-Afrika.
Sinds het jaar 27 voor Christus werd het Romeinse Rijk geregeerd door een keizer. Voor die tijd was het een Republiek. De keizers en hun vertegenwoordigers
in de kolonies
en provincies waren de belangrijkste opdrachtgevers van kunstwerken en
gebouwen.
Na een onrustige periode wordt op 28 oktober 312 Constantijn de grote keizer van het Romeinse Rijk. Aan de leidende positie van Rome komt dan een einde
als Constantijn in 323 na Christus de hoofdstad van het Romeinse Rijk verplaatst naar Byzantium. Hij noemde de nieuwe hoofdstad naar zichzelf:
Contantinopolis (later Istanbul).
Door de enorme uitgestrektheid van het Rijk was er in de kunst sprake van vele verschillende lokale invloeden. Het had dus niet echt een eigen karakter.
De Romeinen hebben echter altijd een voorkeur voor
de Griekse kunst gehad. Representatieve kunstwerken werden in de Romeinse tijd gezien als machtvertoon. Er werden in deze periode
dan ook veelvuldig bestaande mensen uitgebeeld, in plaats van voornamelijk goden zoals in de Griekse
Klassieke Oudheid.
Het meest origineel zijn de Romeinen geweest in de bouwkunst. 
Met
behulp van gewelfbouw 
ontwierpen ze allerlei nieuwe gebouwtypen, zoals thermen, aqua- en viaducten, arena's en triomfbogen.
De gewelfbouw hebben ze overgenomen van de Etrusken (de oorspronkelijke bewoners van Latium, het gebied rond Rome) die al tongewelven in hun architectuur verwerkten.
De Romeinen ontdekten dat met behulp van
het kruisgewelf (verkregen door het in elkaar schuiven van twee dwaarsgeplaatste tongewelven) zeer grote ruimten overspannen konden worden. Van alle Romeinse
bouwtypen is de tempel het duidelijkst afgeleid van Griekse voorbeelden.
Het verschil is dat de Romeinen het
accent op de voorkant van de Tempel leggen in plaats van op de gehele tempel zoals bij de Grieken. De 
verhoging
waar de tempel op staat is doorgaans ook hoger dan bij de Grieken. Doordat het accent op de voorkant ligt, maakte men daar gebruik van vrijstaande
zuilen. Aan alle andere kanten van de tempel gebruikten ze half-zuilen. De versiering van de tempel is bij de Romeinen zeer overdadig.
De Romeinse beeldhouwwerken zijn in veel gevallen letterlijke copieen van Griekse
originelen.
De grote waardering voor de Griekse beeldhouwkunst leidde tot grootscheepse verplaatsing van de Griekse beelden naar Rome en omgeving. Degenen die
zich geen origineel Grieks beeld konden veroorloven, lieten een copie maken. Daarom is de Romeinse beeldhouwkunst erg moeilijk te onderscheiden
van de Griekse Beeldhouwkunst. Veel van de kennis over de Griekse kunst is overigens gebaseerd op Romeinse copieen, omdat de originelen vaak verloren
zijn gegaan.
Het
enige genre waarbinnen sprake is van typisch Romeinse beeldhouwkunst is de portretkunst. De keizers en andere belangrijke personen lieten vaak
een portret van zichzelf maken. In deze beeltenis moesten de individuele kenmerken van de geportretteerde natuurlijk zeer duidelijk te herkennen
zijn. Hierdoor waren de Romeinse beeldhouwers, veel meer dan de Griekse, meesters in het weergeven van het karakter en de persoonlijke gelaatstrekken
van de geportretteerde.
Van de Romeinse schilderkunst hebben we in tegenstelling tot de Griekse, een
heel 
duidelijk beeld. Dit is te danken aan de vulkaaanuitbarsting van de Vesuvius die de steden Pompeii en Herculaneum onder een dikke laag as bedolf. In de
18e eeuw werden de wandschilderingen in de huizen vrijwel onbeschadigd aangetroffen. Kenmerkend voor de Romeinse muurschilderkunst is het werken
in perspectief. De werkelijke ruimte lijkt door te lopen in de geschilderde ruimte. De voorstelling wordt vaak omlijst met geschilderde guirlandes
of draperieen.
Behalve schilderingen zijn ook een groot aantal Romeinse mozaieken
bewaard gebleven. 
Deze techniek was al bekend bij de Grieken die meestal kleine kiezelstenen als materiaal gebruikten. De Romeinen maakten gebruik van veel kleinere
blokjes steen en glas, waardoor meer het effect van een schilderij werd bereikt. Mozaiek werd toegepast in vloeren en muren van voornamelijk woonhuizen
en thermen. De thema's die zijn weergegeven hebben vaak betrekking op de Griekse geschiedenis of
Mythologie. Naast verhalende voorstellingen zijn veel mozaieken met decoratieve motieven gemaakt, zoals allerlei soorten dieren of theaterfiguren.
